Het nieuwe pensioencontract: ervaringen uit Scandinavië

Insights

04/01/2022

Scandinavische landen hebben eerder dan Nederland de weg ingeslagen naar een DC-pensioen. Die ervaringen bieden waardevolle inzichten voor Nederlandse pensioenfondsen bij de overgang naar het nieuwe premiestelsel, stelt Peter Roos, pensioenexpert bij de Zweedse pensioenadministrator Lumera. “De toegenomen concurrentie zal de grootste impact hebben, daar zullen pensioenfondsen en – uitvoerders aan moeten wennen.”

Lumera werd opgericht in 2003 om Scandinavische pensioenuitvoerders te helpen bij de overgang van DB- naar DC-regelingen. Die overgang ging vrij geleidelijk, stelt Roos, anders dan in Nederland waar pensioenfondsen per 1 januari 2027 over moeten zijn op een premieregeling met veel meer individuele kenmerken. “Dat is best rigoureus, fondsen zullen zich moeten instellen op een totaal ander landschap, waarin er meer concurrentie is.”  
Werkgevers zullen scherper letten op kosten, rendementen en administratieprocessen. Zijn de kosten relatief hoog, dan kunnen ze van pensioenuitvoerder veranderen, aldus Roos. Ook deelnemers zullen meer verwachten en fondsen langs de meetlat leggen. “Als deelnemers bijvoorbeeld beleggingskeuzes moeten maken, dan hebben ze daarvoor goede en actuele informatie nodig. Daar moet je nu je administratieproces al op inrichten. ”

Deelnemers zullen meer inzicht eisen

De ervaring uit Scandinavië leert dat 10% van de deelnemers vragen gaan stellen. Ze willen inzicht, vertelt Roos. “Deelnemers zullen om real-time updates van de pensioenopbouw vragen en bijvoorbeeld historische rendementsoverzichten. Dat leidt tot hogere uitvoeringskosten. Het is belangrijk dat administratieprocessen modern zijn, snel en kostenefficiënt.”
Ook qua regelgeving en compliance gaan de eisen omhoog. “Je moet je klanten kennen. Hebben ze advies gekregen? Wat is hun risicodraagkracht? Snappen ze de keuzes die ze moeten maken? Dit gaat over inkomen waarvan deelnemers een aanzienlijk deel van hun leven moeten rondkomen, dat vereist goede beslissingen’’, vertelt Roos. Hij vindt daarbij de beleggingskeuzevrijheid voor deelnemers nog relatief beperkt. Het flexibele contract kent doorgaans slechts enkele risicoprofielen. “In Zweden kunnen mensen binnen een pensioenregeling uit honderden beleggingsfondsen kiezen.”
De leeftijdsonafhankelijke premie in het nieuwe stelsel vindt Roos erg positief. “Daarvoor is er Scandinavië niet gekozen, voor ouderen moet er meer premie worden betaald. Ongelukkigerwijs heeft dat geleid tot leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt. ”

Efficiëntie, kosten en schaalgrootte worden doorslaggevend

Schaalvoordeel is van groot belang om oplopende kosten het hoofd te bieden. Roos: “We verwachten een consolidatieslag in de Nederlandse pensioensector. Dat zal echter weer nieuwe problemen opleveren; het is best een uitdaging om twee pensioenregelingen in één administratiesysteem te integreren. “

Een heikel punt is nog wat er met de oude pensioenrechten, doorgaans opgebouwd onder een DB-regime, moet gebeuren. Opgebouwde DB-pensioenrechten worden zoveel mogelijk ‘ingevaren’ in de nieuwe premieregeling, maar daar is wel toestemming van sociale partners voor nodig en als dit leidt tot ‘onevenredige effecten’ mag daarvan worden afgeweken. Oude pensioenrechten blijven dan achter in een gesloten pensioenfonds.
Roos vermoedt dat er na 2027 best veel gesloten pensioenfondsen zullen blijven bestaan en waarschuwt voor de nadelen. “Noorwegen kent veel van deze gesloten fondsen. Na een aantal jaren merk je dat de kosten flink oplopen. Het aantal deelnemers neemt gestaag af waardoor de kosten per deelnemer oplopen. Premie-inleg is er niet, waardoor die oplopende kosten ten laste moeten komen van het beleggingsrendement. Daarbij is de beleggingsvrijheid van gesloten pensioenfondsen minder groot en krijgen ze van pensioenuitvoerders veelal niet de volle aandacht .”
Tot slot heeft Roos nog een advies voor Nederlandse pensioenfondsen over de financiële buffers, die onder meer gebruikt worden voor solidariteit tussen leeftijdscohorten. “Wanneer spreek je die buffers aan? Je kunt hier vaste regels voor afspreken, maar die zullen niet opgewassen zijn tegen onverwachte marktomstandigheden. Overweeg liever minder rigide regels waarbij bijvoorbeeld een commissie met daarin alle stakeholders, over de buffers beslist.”

Stay informed – and stay ahead

Keep up to date with the latest insights, advice and opinions from across the industry.

Complete the form to receive relevant insights, event invites and industry news.